Nghe T?i n?p Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Th?ng tin 12/11 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Ph?n còn l?i c?a ch??ng trình 12/11 13h17 GMT
?? khai thác h?t n?i dung truy?n th?ng ?a ph??ng ti?n, b?n ph?i có ph?n b? tr? Flash trong trình duy?t c?a b?n. ?? có th? k?t n?i, b?n ph?i kích ho?t các cookie trong tham s? trình duy?t c?a b?n. ?? l??t web nhanh nh?t, website RFI t??ng thích v?i nh?ng trình duy?t sau ?ay : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
QU?C T?

H?u Midterms : Cu?c tranh c? t?ng th?ng M? 2020 ?? khai màn

media Chính tr? gia Dan Ch? Beto O'Rourke v?n ??ng c? tri t?i Austin, Texas, ngày 4/11/2018. REUTERS/Mike Segar

Ngay sau khi cu?c b?u c? gi?a k? Hoa K? 2018 k?t thúc, tr?n chi?n chu?n b? cho cu?c tranh c? t?ng th?ng vào n?m 2020 trên th?c t? ?ã b?t ??u. ??i v?i phe Dân Ch? M?, ?ây là m?t ch?ng ???ng dài, ??y chông gai, mà m?t trong nh?ng thách th?c l?n nh?t là ??ng Dân Ch? hi?n t?i thi?u m?t lãnh ??o t?m c? nh? Bill Clinton và Barack Obama tr??c ?ây. Hãng tin Anh Reuters có bài nh?n ??nh v?i t?a ?? « Midterms : Cu?c tranh c? t?ng th?ng 2020 ?ã khai màn ».

T?ng th?ng Donald Trump hi?n t?i ch? ???c ch?a ??y 50% ng??i M? ?ng h?, t? l? th?p nh?t k? t? khi ông Trump ??c c? t?ng th?ng. Th? nh?ng v? th? c?a t?ng th?ng Trump ???c coi là r?t v?ng ch?c, b?i t? l? ???c lòng c? tri C?ng Hòa r?t cao khi?n cho, trong n?i b? ??ng C?ng Hòa, không có b?t c? m?t th? l?c nào có th? tr?i d?y c?nh tranh v?i ???ng kim t?ng th?ng.

Thi?u lãnh ??o : Thách th?c hàng ??u

?ây là l?n ??u tiên k? t? n?m 2004, phe Dân Ch? không có ???c m?t lãnh ??o n?i b?t. Theo m?t s? th?m dò d? lu?n, có ??n 20 chính tr? gia mu?n ??m nhi?m vai trò d?n d?t ??ng Dân Ch?. Ngoài các nhân v?t n?i ti?ng nh? c?u phó t?ng th?ng Joe Biden, 75 tu?i, hay th??ng ngh? s? Elizabeth Warren, 69 tu?i, còn có nhi?u ng??i ít ???c bi?t ??n h?n nh? ông Steve Bullock, th?ng ??c ti?u bang Montana, ông Eric Garcetti, th? tr??ng Los Angeles, cùng m?t s? th??ng ngh? s?, th?ng ??c bang, th? tr??ng, lãnh ??o doanh nghi?p khác.

Trong cu?c tranh c? ?? b?u ra ?ng c? viên t?ng th?ng chính th?c c?a ??ng Dân Ch? kh?i s? t? tháng Giêng 2020 t?i, bên Dân Ch? ph?i tìm ra ???c m?t ng??i có th? ??i ??u l?i ???c v?i Donald Trump. ?ây là m?t ng??i ???c ch?n không ch? ?? ?ánh b?i Trump, mà ph?i ??a ra ???c « m?t nhãn ki?n có th? quy t? ???c toàn b? ??t n??c » – nh?n ??nh c?a bà Jennifer Palmieri, giám ??c ch??ng trình tranh c? t?ng th?ng n?m 2016 c?a Hillary Clinton.

Chính tr? gia ???c ch?n làm lãnh ??o phe Dân Ch? ph?i là ng??i ch?ng l?i ???c s? hung b?o c?a Donald Trump, nh?ng c?ng ph?i phát tri?n ???c m?t c??ng l?nh có s?c thu hút, t?p h?p ???c cánh t? và cánh trung c?a ??ng, v?n ?ang b?t ??ng trong nhi?u h? s? chính.

Nhi?u d?u hi?u tích c?c

Theo nhi?u ng??i trong cu?c, cho dù phe Dân Ch? ?ã không t?o ???c m?t « làn sóng xanh » trong cu?c b?u c? l?n này, nh?ng ?ã có « nhi?u d?u hi?u tích c?c », c? th? là s? l??ng l?n các ?ng c? viên m?i tham gia chính tr??ng, c?ng nh? c? tri và xã h?i dân s? ???c huy ??ng ?ông ??o trong cu?c chi?n ch?ng l?i ???ng l?i c?a t?ng th?ng M?.

?ng c? viên Andrew Gillum thi?u chút n?a là tr? thành th?ng ??c ti?u bang (bang Florida) g?c Phi Châu ??u tiên (49,1% phi?u b?u so v?i 49,7% c?a ??i th? Ron DeSantis) hay ?ng c? viên g?c M? Latinh Beto O’Rourke thua sát nút ??i th? Ted Cruize (48,3% - 50,9%) t?i Texas trong cu?c tranh gh? th??ng ngh? s? t?i bang Texas. Tuy nhiên, t? l? ?ng h? cao ??i v?i các ?ng c? viên ?ng c?, v?n ???c coi là xu?t thân t? các nhóm xã h?i thi?u s?, ngay t?i hai ti?u bang truy?n th?ng c?a ??ng C?ng Hòa, cho th?y n?u v?n ??ng c? tri ?úng cách, ??ng Dân Ch? có th? thành công.

Theo bà Neera Tanden, ch? t?ch Center for American Progress, m?t c? s? t? v?n theo quan ?i?m c?p ti?n, thì « Mô hình c?a (cu?c tranh c?) n?m 2020 s? là nh?ng ng??i nh? Andrew Gillum hay Beto O’Rourke. ?ng c? viên ph?i là ng??i có ???c s? ?ng h? r?ng rãi c?a nhân dân, ph?i ?i ??n kh?p m?i n?i, g?p g? t?t c? m?i ng??i ».

M?t d?u hi?u tích c?c khác là « s? l??ng k? l?c n? ?ng c? viên ». M?t nhà ?i?u tra c?a ??ng Dân Ch? gi?i thích lý do r?t nhi?u ph? n? các vùng ngo?i vi và ph? n? d??i 40 tu?i tham gia b?u c? vì h? « h?t s?c t?c gi?n » v?i nh?ng gì mà ông Donald Trump ?ã làm.

H??ng ??n m?t liên minh r?ng l?n ?

?i?u mà nhi?u ng??i lo ng?i là nhi?t huy?t c?a các ?ng c? viên Dân Ch? n?u ?i quá ?à có th? làm gia t?ng các chia r? gi?a « thành ph?n tinh hoa » c?a ??ng và « cánh c?p ti?n », v?n ?ã r?t xa cách nhau sau cu?c tranh c? s? b? 2016 gi?a Hillary Clinton và Bernie Sanders.

Ngh? s? Tim Ryan, ng??i v?a tái ??c c? t?i Ohio (m?t trong s? nh?ng ng??i có th? ra tranh c? s? b? c?a ??ng Dân Ch? n?m 2020), ??t câu h?i : « Ph?i ch?ng chìa khóa c?a n?m 2020 s? là ng??i nào bi?t thi?t l?p ???c liên minh gi?a hai l?c l??ng và bi?t cách duy trì nó ? ». Ngh? s? Tim Ryan nh?n m?nh ??n m?t liên minh m?i, bao g?m c? nh?ng ng??i có quan ?i?m ??c l?p, thành ph?n ôn hòa c?a ??ng C?ng Hòa, gi?i công nhân.

Dân Ch? phân tán, Trump trong t? th? s?n sàng

Tham gia cu?c tranh c? s? b? n?m 2020 t?i c?a ??ng Dân Ch?, d? ?oán s? có nhi?u ?ng c? viên h?n là ??ng C?ng Hòa h?i 2016 (v?i 17 ng??i t?ng c?ng). ?ây có th? là m?t thách th?c l?n ??i v?i ??ng này, trong lúc phía Donald Trump ?ã s?n sàng.

Không có ??i th? trong n?i b?, t?ng th?ng Trump hi?n t?i ?ã b??c vào cu?c tranh c? t?ng th?ng cho n?m 2020. Ông Trump không ng?ng ?? kích các ??i th? Dân Ch? ti?m n?ng ngay trong cu?c tranh c? gi?a k? v?a qua. Donald Trump ?ã l?p ra m?t kh?u hi?u m?i cho n?m 2020. ?ó là « Keep America Great », ti?p theo « Make America Great Again ». ??ng th?i huy ??ng ???c 100 tri?u ?ô la ti?n góp qu? tranh c?.

Xu?t thân là m?t ng??i gi?i thi?u « ch??ng trình truy?n hình th?c t? », t?ng th?ng Trump ?ã nhi?u l?n ch?ng t? kh? n?ng m?t sát ??i th?, bi?n các cu?c tranh lu?n c?ng th?ng thành c? h?i hô hào v?n ??ng c? tri.

Tr??c tình th? này, phe Dân Ch? ph?i h?t s?c th?c t?. Nhi?u hy v?ng ???c ??t vào nh?ng ng??i v?a giành ???c chi?n th?ng rõ nét nh?t c?a phe Dân Ch? trong cu?c b?u c? v?a qua, là cùng m?t lúc làm ???c hai vi?c. Th? nh?t là « ki?m ch? » chính sách c?a t?ng th?ng Trump hi?n nay, và th? hai là ??a ra ???c m?t c??ng l?nh hoàn toàn khác cho n??c M?.

Bà Neera Tanden, ch? t?ch Center for American Progress, chuyên v? chính sách công (tr? s? t?i Washington) c?nh báo : N?u ??t tranh c? t?i b? quy v? m?t cu?c ?? s?c gi?a Donald Trump v?i m?t ng??i b?o v? các thành qu? th?i Obama, thì ??ng Dân Ch? ?t h?n s? gánh ch?u th?t b?i.

Cu?ng chu? ?ê?
 
R?t ti?c, th?i h?n k?t n?i ?? h?t.