Nghe T?i n?p Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Th?ng tin 12/11 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Ph?n còn l?i c?a ch??ng trình 12/11 13h17 GMT
?? khai thác h?t n?i dung truy?n th?ng ?a ph??ng ti?n, b?n ph?i có ph?n b? tr? Flash trong trình duy?t c?a b?n. ?? có th? k?t n?i, b?n ph?i kích ho?t các cookie trong tham s? trình duy?t c?a b?n. ?? l??t web nhanh nh?t, website RFI t??ng thích v?i nh?ng trình duy?t sau ?ay : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
QU?C T?

Tái l?p tr?ng ph?t Iran, ?au là ?ích cu?i c?a chính quy?n Trump

media C? Iran g?n m?t gi?ng d?u ? Soroush trong v?nh Ba T?. ?nh minh h?a REUTERS/Raheb Homavandi

Sáu tháng sau khi t?ng th?ng Donald Trump tuyên b? h?y b? th?a thu?n h?t nhân Iran, b?t ??u t? r?ng sáng ngày 5/11 t?i, ??t tr?ng ph?t cu?i cùng và c?ng kh?c nghi?t nh?t c?a M? ??i v?i Teheran chính th?c có hi?u l?c tr? l?i. Tuy nhiên gi?i quan sát t? hoài nghi v? hi?u qu? c?a chi?n l??c gây « áp l?c t?i ?a » c?a Washington.

??t tr?ng ph?t th? hai c?m các n??c, các t? ch?c, doanh nghi?p n??c ngoài ti?p t?c mua bán d?u m? ho?c giao d?ch ngân hàng v?i n??c C?ng Hòa H?i Giáo Iran, n?u vi ph?m s? b? c?m ti?p c?n h? th?ng th? tr??ng tài chính M?. ?ây là ?òn n?ng n? nh?t ?ánh vào Iran, trong lúc mà n?n kinh t? và nh?t là ??ng ti?n c?a n??c này trong nhi?u tháng qua ?ang kh?n ??n vì lo?t tr?ng ph?t ??u tiên c?a M?.

Chính quy?n Trump cho r?ng lo?t c?m v?n này s? là ?òn quy?t ??nh khi?n Teheran ph?i lùi b??c, ng?i vào ?àm phán theo ?i?u ki?n c?a Washington, nh? h? ngh? ?ã làm thành công v?i B?c Tri?u Tiên.

Hôm 24/10, b? Ngo?i Giao Hoa K? ?ã gióng ti?ng trên twitter v? 12 ?i?u ki?n c?a M? cho m?t « th?a thu?n t?ng th? » v?i Iran, trong ?ó có nhi?u ràng bu?c c?ng r?n v? ch??ng trình h?t nhân Iran mà ?ã ???c thông qua trong th?a thu?n ký n?m 2015. ?? Iran ch?u theo các ?i?u ki?n c?a mình, chính quy?n M? còn d?a s? ?ánh qu? h?n Teheran b?ng nh?ng bi?n pháp tr?ng ph?t m?i « n?ng n? nh?t l?ch s? » trong th?i gian t?i.

Hi?u qu? c?a chi?n l??c gây áp l?c không ng?ng s? th? nào?

Chuyên gia Ali Vaez, thu?c t? ch?c International Crisis Group, nh?n ??nh : "M?c cho các áp l?c v? kinh t?, ng??i Iran v?n có th? ti?p t?c ?ng h? các ??ng minh c?a h? trong vùng t? 40 n?m nay". H?n n?a hoàn c?nh bây gi? c?ng ?ã khác so v?i th?i ?i?m 2012, khi chính quy?n Barack Obama áp ??t các tr?ng ph?t mà gi? ?ây chính quy?n Trump ?ang khôi ph?c.

Vào th?i ?i?m t? 2010 ??n 2015, ??i ?a s? các n??c ??u ??ng tâm ?ng h? các bi?n pháp tr?ng ph?t Teheran ?? ng?n ch?n ch??ng trình h?t nhân Iran. Hoa K? khi ?ó ?ang có Barack Obama, m?t v? t?ng th?ng ??y thi?n c?m trên tr??ng qu?c t?. Còn Iran khi ?ó n?m d??i s? lãnh ??o c?a t?ng th?ng Mahmoud Ahmadinejad, m?t ng??i c?c k? b?o th?, th??ng xuyên có nh?ng ngôn t? c?c ?oan, hi?u chi?n, thách th?c ph??ng Tây.

Gi? ?ây, tr??c m?t chính quy?n Donald Trump th??ng xuyên có nh?ng quy?t ??nh ??n ph??ng gây s?c, Iran ???c coi nh? là m?t qu?c gia có trách nhi?m t? sau khi ký th?a thu?n h?t nhân n?m 2015.

? th? gi?i n?m 2018, ng??i ta ?ã th?y Nga và Iran liên h? ch?t ch? th? nào trên c??ng v? là ??ng minh b?o v? Syria. Trung Qu?c thì c?ng ?ang là m?c tiêu t?n công c?a M? trong cu?c chi?n th??ng m?i. Trong vùng Trung C?n ?ông, ? R?p Xê Út, m?t ??ng minh thân c?n c?a M? có kh? n?ng quy t? các n??c ? r?p ch?ng l?i Iran, gi? ?nh h??ng c?ng ?ang suy y?u nhi?u t? sau v? sát h?i nhà báo Jamal Khashoggi.

?? tránh k?t c?c tai h?i, Teheran b? d?n ??n chân t??ng, c?ng rút kh?i th?a thu?n 2015, các n??c trong Liên hi?p Châu Âu ?ang nghiên c?u các c? ch? nh?m duy trì buôn bán v?i Iran. Th? nh?ng các công ty t? nhân ch?ng d?i gì mà ??i ??u v?i b? Tài chính M? ?? h?ng ?òn tr? ??a c?a Washington.

Nhà nghiên c?u Clément Therme, thu?c Vi?n Nghiên C?u Chi?n L??c Qu?c T? (IISS) c?a Anh kh?ng ??nh: « K? c? các n??c châu Âu có thi?n chí t?o ra ???c các c? ch? thì vi?c s? d?ng nó c?ng không h?p d?n các hãng t? nhân ».

?âu là ch? ?ích c?a Washington ?

Chuyên gia Ali Vaez, kh?ng ??nh: « ?i?u ?ó ph? thu?c vào nh?ng con ng??i trong chính quy?n. T?ng th?ng d??ng nh? mu?n có m?t th?a thu?n t?ng th? v?i Iran, có l?i h?n cho M?, nh?ng tôi có c?m giác, ê-kíp an ninh qu?c gia c?a ông Trump ?ang tìm cách làm m?t ?n ??nh h?n n?a Iran, ho?c d?n ??n thay ??i ch? ?? Teheran ».

N?u nh? d??i th?i Barack Obama, các tr?ng ph?t nh?m m?c tiêu và ?ã ??t ???c là ??a Iran ng?i vào bàn ?àm phán. Nh?ng các ?i?u ki?n hi?n t?i c?a chính quy?n Trump dùng ?òn b?y là tr?ng ph?t d??ng nh? nh?m t?i m?c tiêu bu?c ch? ?? Teheran ph?i quy hàng. M?t ?i?u không bao gi? n??c C?ng Hòa H?i Giáo d??i s? d?n d?t tinh th?n c?a giáo ch? Khamenei ch?p nh?n.

Cu?ng chu? ?ê?
 
R?t ti?c, th?i h?n k?t n?i ?? h?t.