Nghe T?i n?p Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Th?ng tin 12/11 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Ph?n còn l?i c?a ch??ng trình 12/11 13h17 GMT
?? khai thác h?t n?i dung truy?n th?ng ?a ph??ng ti?n, b?n ph?i có ph?n b? tr? Flash trong trình duy?t c?a b?n. ?? có th? k?t n?i, b?n ph?i kích ho?t các cookie trong tham s? trình duy?t c?a b?n. ?? l??t web nhanh nh?t, website RFI t??ng thích v?i nh?ng trình duy?t sau ?ay : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
PHáP

100 n?m k?t thúc Th? Chi?n I : ??i l? qu?c t? vì hòa bình t?i Paris

media Nguyên th? và l?nh ??o các n??c trên th? gi?i d? l? k? ni?m 100 n?m ch?m d?t Th? Chi?n I, ngày 11/11/2018 t?i Kh?i Hoàn M?n, Paris. REUTERS/Fran?ois Mori

G?n 70 nguyên th? qu?c gia và th? t??ng chính ph? t? n?m l?c ??a t? t?u v? Paris tham gia ??i l? 100 n?m ??i chi?n kh?c li?t gi?t ch?t h?n 18 tri?u ng??i, k?t thúc vào ngày 11/11/1918 v?i hòa ??c ?ình chi?n, n??c ??c ??u hàng. ??i l? hòa bình c?ng là c? h?i ?? t?ng th?ng Pháp Emmanuel Macron c? v? cho tinh th?n ?a ph??ng trong quan h? qu?c t?.

Paris trong ngày 11/11/2018 là m?t pháo ?ài ??t trong s? b?o v? c?a m?t l?c l??ng kho?ng 10.000 ng??i trang b? v? khí và các ph??ng ti?n an ninh ?? lo?i. T? 8 gi? sáng, quan khách qu?c t?, t? t?ng th?ng M? Donald Trump, th? t??ng ??c Angela Merkel, t?ng th?ng Nga Vladimir Putin, th? t??ng Canada Justin Trudeau cho ??n th? t??ng Israel Benjamin Netanyahu, t? t?ng th?ng Th? Nh? K? Recep Erdogan, qu?c v??ng Maroc Mohammed ?? l?c cho ??n l?nh ??o nhi?u n??c châu Phi l?n l??t ???c t?ng th?ng Emmanuel Macron nghênh ?ón t?i ?i?n Élysée.

Sau ?ó, t?t c? quan khách, ??i di?n c?a nh?ng qu?c gia tr??c ?ây t?ng tham chi?n, dù th?ng hay b?i, ??u cùng t?ng th?ng n??c ch? nhà ra ??a ?i?m hành l? t?i Kh?i Hoàn Môn trên ??i l? Champs-Élysées, theo t??ng thu?t c?a phóng viên Tr?ng Thành.

« Paris m?t l?n n?a l?i ? trung tâm c?a th? gi?i. Toàn b? ??i l? Champs-Élysée c?m ng??i qua l?i ?? nh??ng ch? cho cu?c t??ng ni?m. H?n 60 lãnh ??o các n??c có m?t t?i Kh?i Hoàn Môn. G?n nh? t?t c? lãnh ??o các n??c châu Âu ??u có m?t, trong ?ó có ??i di?n các qu?c gia t?ng tham chi?n tr??c ?ây, bên th?ng tr?n, c?ng nh? bên b?i tr?n.

?úng 11 gi? sáng, ngo?i tr? t?ng th?ng M? ?i b?ng ???ng khác và t?ng th?ng Nga ??n tr?, lãnh ??o các n??c tham d?, v?i trang ph?c s?m màu, ?i b? ch?m rãi h??ng v? c?ng Kh?i Hoàn, trong ti?ng chuông nhà th? ?? d?n liên t?c trong 11 phút, ?úng nh? cách nay m?t th? k?, vào th?i ?i?m th?a thu?n ?ình chi?n chính th?c có hi?u l?c.

H?i ?c, tri ân và nh?ng bài h?c t? quá kh?

Hoà gi?i và rút ra các bài h?c t? quá kh? ?au th??ng, ?? tránh l?p l?i m?t cu?c chi?n huynh ?? t??ng tàn, t?ng c??ng ?oàn k?t, h?p tác qu?c t? nh?m hoá gi?i các thách th?c ghê g?m mà nhân lo?i ph?i ??i m?t hi?n nay, là m?c tiêu chính ph? Pháp ??t ra khi t? ch?c cu?c t??ng ni?m ??c bi?t này. Trong bu?i l? t??ng ni?m hôm nay, không có duy?t binh, không h? có ch? cho ni?m hân hoan k? ni?m chi?n th?ng.

Cu?c t??ng ni?m m? ??u v?i l?i tâm s? c?a nh?ng ng??i ch?ng ki?n th?i kh?c ?ình chi?n n?m x?a, c? hai bên chi?n tuy?n, ng??i Pháp, ng??i ??c, ng??i Hoa, qua gi?ng ??c c?a các h?c sinh thu?c nhi?u qu?c t?ch. ??ng hành v?i các nhân ch?ng là nh?c ph?m saraband s? 5 ch?m rãi, tr?m m?c và long tr?ng c?a nhà so?n nh?c ??c Jean-Sebastian Bach, do ngh? s? violoncelle Yo-Yo Ma ng??i M? g?c Hoa th? hi?n. M?t giàn h?p x??ng c?a châu Âu c? hành b?n nh?c Boléro n?i ti?ng c?a Ravel, vào lúc t?ng th?ng Pháp th?p l?a t?i ngôi m? Ng??i lính vô danh.

Hôm th? Sáu 09/11 v?a qua, l?n ??u tiên ?óng góp c?a kho?ng 400.000 ng??i châu Á, ch? y?u là ng??i ?ông D??ng (Vi?t Nam, Lào và Cam B?t), ng??i ?n ??, ng??i Trung Qu?c, trong Th? Chi?n Th? Nh?t ?ã ???c vinh danh c?ng t?i ??a ?i?m l?ch s? này.

Trong bài di?n v?n, t?ng th?ng Pháp nh?c l?i nh?ng n?i th?ng kh? không k? xi?t c?a chi?n tranh, trong chi?n tranh và sau chi?n tranh, « m?t tr?m n?m sau cu?c th?m sát mà d?u ?n v?n còn hi?n rõ ». Emmanuel Macron tri ân nh?ng ng??i ?ã ngã xu?ng cho t? do, cho lý t??ng c?a m?t n??c Pháp mang trong mình nh?ng giá tr? ph? quát c?a nhân lo?i, ??ng th?i nghiêng mình tr??c vong linh nh?ng ng??i lính t?ng ? bên kia chi?n tuy?n.

Trách nhi?m chung tay h?p s?c

Trên h?t là hòa bình, mà t?ng th?ng Pháp coi là giá tr? cao nh?t. Ông nh?c v?i lãnh ??o các n??c v? « trách nhi?m vô cùng l?n » tr??c v?n m?nh nhân lo?i, và kêu g?i t?t c? không ?? « b? quy?n r? b?i thái ?? co c?m, thích b?o l?c và tham v?ng th?ng tr? », ?? chung tay h?p s?c ??i m?t các ?e d?a l?n trong hi?n t?i, « khí h?u b? hâm nóng, thiên nhiên b? suy thoái, nghèo ?ói, b?nh t?t, b?t bình ??ng, th?t h?c ».

Sau l? t??ng ni?m t?i Kh?i Hoàn Môn, ?ông ??o lãnh ??o các n??c và nhi?u ??nh ch? qu?c t? s? tham d? Di?n ?àn Paris vì Hoà Bình, l?n ??u tiên ???c t? ch?c. ?ây là m?t sáng ki?n c?a Pháp nh?m c? v? cho c? ch? h?p tác ?a ph??ng, hi?n ?ang b? thách th?c b?i chính lãnh ??o nhi?u qu?c gia có truy?n th?ng dân ch?. T?ng th?ng M? Donald Trump không d? Di?n ?àn Paris vì Hoà Bình. L?p tr??ng ??n ph??ng ch? ngh?a, ??t n??c M? lên trên h?t c?a ông Donald Trump ch?c ch?n s? b? nhi?u ch? trích trong d?p này ».

Di?n ?àn Paris vì Hòa Bình

Sau bu?i l? t??ng ni?m Chi?n S? Vô Danh d??i chân Kh?i Hoàn Môn, và hai gi? ngh? tr?a t?i ?i?n Élysée, t?ng th?ng Pháp cùng các v? th??ng khách ??n La Villette khai m?c Di?n ?àn Hòa Bình. ?ây là m?t s? ki?n quan tr?ng khác ?ánh d?u l? k? ni?m 100 n?m k?t thúc Th? Chi?n Th? Nh?t.

Di?n ?àn Hòa Bình m? ra t? chi?u 11/11 ??n h?t ngày 13/11/2018. Th? t??ng ??c Angela Merkel là v? khách m?i ??u tiên, tr??c nhi?u nhà lãnh ??o khác, nh? th? t??ng Canada, hay t?ng th? ký Liên Hi?p Qu?c l?n l??t thuy?t trình, b?o v? m?t mô hình ?a ph??ng trong quan h? qu?c t?. Mô hình ?ó ???c coi là n?n t?ng trong bang giao th? gi?i t? sau Th? Chi?n Th? Hai.

Riêng t?ng th?ng M? v?ng m?t trong Di?n ?àn Hòa Bình. Ông Donald Trump v?n không m?n mà v?i các cu?c ??i tho?i ?a chi?u, ch?n vi?ng th?m ngh?a trang n?i h?n 1.500 lính M? trong ?? Nh?t Th? Chi?n yên ngh? t?i th? tr?n Suresnes.

Di?n ?àn Hòa Bình không là m?t th??ng ??nh hay m?t h?i ngh? qu?c t?. ?ây là m?t ho?t ??ng m?i, d? trù t? ch?c hàng n?m nh?m m?c ?ích ??y m?nh h?p tác qu?c t? vì hòa bình. Nh?ng tác nhân chính ?óng góp cho hòa bình bao g?m t? các t? ch?c chính ph?, các ??nh ch? qu?c t?, ??n các chính quy?n ??a ph??ng, h?i ?oàn, t? ch?c dân s?...

Cu?ng chu? ?ê?
 
R?t ti?c, th?i h?n k?t n?i ?? h?t.