Nghe T?i n?p Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Th?ng tin 12/11 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Ph?n còn l?i c?a ch??ng trình 12/11 13h17 GMT
?? khai thác h?t n?i dung truy?n th?ng ?a ph??ng ti?n, b?n ph?i có ph?n b? tr? Flash trong trình duy?t c?a b?n. ?? có th? k?t n?i, b?n ph?i kích ho?t các cookie trong tham s? trình duy?t c?a b?n. ?? l??t web nhanh nh?t, website RFI t??ng thích v?i nh?ng trình duy?t sau ?ay : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..

Ca khúc k? ni?m 100 n?m ?? nh?t Th? chi?n

Ca khúc k? ni?m 100 n?m ?? nh?t Th? chi?n
 
B?o tàng Compiègne l?u tr? toa xe l?a, n?i ky l?nh ?ình chi?n 1918 Christophe Carmarans / RFI

‘‘1914-1918, la Grande Guerre en chansons’’ Th? Chi?n th? nh?t qua ca khúc là t?a ?? cu?c tri?n lãm do Hi?p h?i các tác gi? Pháp Sacem t? ch?c k? t? ngày 09/11 cho t?i cu?i n?m 2018. Cu?c tri?n lãm này n?m trong ch??ng trình sinh ho?t k? ni?m 100 n?m Chi?n tranh th? gi?i th? nh?t, khai m?c t? n?m 2014.

Song song v?i các tài li?u c?a hi?p h?i Sacem chuyên b?o v? tác quy?n ? Pháp, kho l?u tr? Th? vi?n Qu?c gia Pháp c?ng ?ã t?i lên m?ng hàng lo?t h? s? d??i d?ng v?n b?n c?ng nh? âm thanh ???c xem nh? là tiêu bi?u c?a th?i k? này, trong ?ó có các ca khúc ghi âm trên ??a than 78 vòng trong nh?ng n?m 1914-1918, ch?ng h?n nh? b?n nguyên tác ‘‘Madelon’’ c?a nam ca s? Marcelly, cách ?ây m?t th? k?. B?n nh?c này sau ?ó có thêm nhi?u l?i khác nhau và t?ng ???c các ngh? s? Pháp n?i ti?ng sau ?ó nh? Lucienne Boyer hay Maurice Chevalier ghi âm.

Châu âu vào nh?ng th?p niên ??u th? k? XX, vô tuy?n truy?n hình hay máy phát thanh v?n ch?a có, các lo?i máy nghe ??a than v?n ???c xem nh? là xa x? ph?m c?a gi?i th??ng l?u thành th?. Nh?ng ng??i lính b? k?t trong bùn l?y c?a chi?n hào không có gì khác ?? khuây kh?a gi?i s?u, ?? quên ?i c?nh ch?t chóc, ?? xoa d?u bao n?i ?au ngoài men r??u và ti?ng hát. ?ó là nh?n ??nh c?a nhà nghiên c?u Bertrand Dicale, tác gi? quy?n sách ‘‘La Fleur au Fusil, 14-18 en chansons’’ (Hoa cài trên nòng súng) vi?t v? các ca khúc sáng tác trong th?i Th? chi?n th? nh?t.

?ài t??ng ni?m c?a B?o tàng v? ?? nh?t Th? chi?n t?i Péronne, vùng Somme Véronique Barral / RFI

Theo tác gi? này, h?u h?t các binh s? Pháp th?i b?y gi? th??ng ghi chép các câu th?, bài hát vào nh?ng quy?n s? cá nhân, h? dán nh?ng t?m hình c?a ng??i yêu, nh?ng b?c th? c?a v? con hay b?u thi?p c?a gia ?ình vào nh?ng quy?n s? ?y. M?t s? t?p nh?c chép tay ???c l?u l?i cho t?i t?n ngày nay ch?ng h?n nh? quy?n s? tay c?a trung s? Eugène Girard, m? ??u v?i bài hát Le chant du Départ (Hành khúc lên ???ng) có t? n?m 1794 (nh?c c?a Étienne-Nicolas Méhul, l?i c?a Marie-Joseph Chénier), h?u h?t các ca khúc chính th?c ??u mang tính tuyên truy?n, kêu g?i s? ?ng h? c?a toàn dân cho n? l?c chi?n tranh …..

??c qua nh?ng t?p nh?c ?y, ng??i ta có th? hình dung ra nh?ng ca khúc th?nh hành trong gi?i binh s? th?i b?y gi?. Các ca khúc th??ng ?? cao lòng yêu n??c hay là ca ng?i tinh th?n chi?n ??u, lòng d?ng c?m hy sinh c?a ng??i lính (ch?ng h?n nh? các bài Les Trois Couleurs, À bas les conquérants, La mort d’un porte-drapeau) ...... Th? nh?ng khi chi?n tranh kéo dài, n?i ?au bu?n càng lúc càng l?n, ?? r?i bi?n thành n?i tuy?t v?ng qua ca khúc ch?ng h?n nh? các b?n nh?c n?i ti?ng La Chanson de Craonne, Le Cri de la France có m?t th?i gian b? c?m l?u hành do b? xem là làm lung lay tinh th?n chi?n ??u.

Binh lính m?c quan ph?c 1918 nhan L? Qu?c khánh Pháp 14/07/2018 REUTERS / Benoit Tessier

Theo nhà nghiên c?u Serge Hureau, giám ??c Trung tâm b?o t?n di s?n qua ca khúc (Centre national du Patrimoine de la Chanson), gi?i binh s? ? ti?n tuy?n th??ng hay ??t thêm l?i cho các bài hát n?i ti?ng ?? cho nh?ng ng??i có may m?n ? vùng ‘‘h?u ph??ng’’ hi?u thêm v? n?i kh? ?au c?a h?. Có l? c?ng vì th? mà bài ‘‘La Madelon’’ ?ã có t?i 4 l?i khác nhau, k? c? nh?ng l?i l? ng?i ca chi?n th?ng vi?t vài ngày sau khi Hi?p ??nh ?ình chi?n ???c ký k?t vào ngày 11/11/1918.

Cu?c tri?n lãm c?a hi?p h?i Sacem hay các tài li?u c?a Th? vi?n Qu?c gia Pháp cho th?y không ph?i ch? có ca khúc ti?ng Pháp, mà nhi?u bài hát khác c?ng ???c g?n li?n v?i Chi?n tranh Th? gi?i th? nh?t. B?n nh?c "It’s a long way to Tipperary" ???ng v? quê nhà còn xa (c?a tác gi? Jack Judge) là Khúc hành quân n?i ti?ng nh?t c?a các binh s? ng??i Anh. ‘‘Semper Fidelis’’ Mãi mãi trung thành (trong ti?ng La Tinh) là kh?u hi?u c?ng nh? bài ca ti?n quân c?a l?c l??ng Th?y quân l?c chi?n Hoa K? do tác gi? John Philip Sousa vi?t vào n?m 1888. Còn t?i Canada, ng??i ta ch? y?u bi?t ??n bài In Flanders Fields (Trên cánh ??ng vùng Flandres), ch?n hoa anh túc làm bi?u t??ng c?a nh?ng ng??i lính b? mình trên chi?n tr??ng.

Quan ??i Anh và Canada ch?n hoa anh túc làm bi?u t??ng cho các chi?n s? tr?n vong AFP / Chris J. Ratcliffe

???c sáng tác cách ?ây m?t th? k? (1914), tác gi? John McCrae là bác s? quân y trong quân ??i Canada, bài th? "In Flanders Field" (b?n phóng tác ti?ng Pháp là Au Champ d’Honneur) dùng hình t??ng c?a loài hoa anh túc ?? th?m m?c ??y trên nh?ng ngôi m? c?a nh?ng chi?n s? b? mình trên chi?n tr?n. Nh?ng k? v?a ra ?i g?i l?i nh?n nh? cho nh?ng ng??i còn ? l?i, ?? cho h? can ??m gi? v?ng tinh th?n chi?n ??u, làm th? nào ?? cho s? hy sinh c?a nh?ng ng??i v?a n?m xu?ng không tr? nên vô ngh?a.

Trung tá John McCrae qua ??i vì b? s?ng ph?i cu?i tháng Giêng n?m 1918, t?c là ông không s?ng ???c lâu ?? ch?ng ki?n ngày hòa bình tr? l?i, vì l?nh ?ình chi?n ch? ???c ký vào tháng 11 n?m 1918. Trung tá John McCrae ???c chôn c?t t?i th? tr?n Wimereux, ? t?nh Pas de Calais. Vi?n b?o tàng vùng Somme giành m?t gian phòng tri?n lãm riêng cho John McCrae. Bài th? "In Flanders Field" tr? thành m?t tác ph?m ?? ??i. Hoa anh túc tr? thành bi?u t??ng c?a th? h? thanh niên hy sinh cho t? qu?c trong th?i chi?n.

B?o tàng Compègne khánh thành n?m 1950 v?n tr?ng bày các tài li?u liên quan ??n giai ?o?n 1914-1918 Christophe Carmarans / RFI

M?t trong nh?ng ca khúc gây nhi?u xúc ??ng nh?t vào th?i này là bài th? ‘‘Si je mourais là bas’’ N?u ta ch?t ? ngoài kia c?a v?n hào Guillaume Apollinaire. Bài th? l’Adieu (L?i V?nh bi?t) c?a ông m? ??u v?i câu th? b?t t? "J‘ai cueilli ce brin de bruyère" (Ta ng?t ?i m?t c?m hoa th?ch th?o) t?ng ???c tác gi? Ph?m Duy ph? nh?c thành nh?c ph?m Mùa thu ch?t.

Trong th?i ?? nh?t th? chi?n, nhà th? Guillaume Apollinaire t?ng tình nguy?n nh?p ng?, nh?ng ông b? th??ng n?ng sau khi trúng m?t m?nh ??n pháo ? ??u. Th? nh?ng, ông không ch?t do th??ng tích chi?n tranh mà là t? tr?n vì lâm b?nh n?ng. Ông m?t ? Paris vào hôm 09/11/1918, ch? hai ngày tr??c khi l?nh ?ình chi?n ???c ký k?t và là m?t trong nh?ng n?n nhân c?a d?ch cúm Tây Ban Nha.

Nhi?u n?m sau ngày ông m?t, ng??i ta m?i cho xu?t b?n (n?m 1947) tuy?n t?p ‘‘Poèmes à Lou’’ Nh?ng bài th? vi?t t?ng ng??i tình tên Lou (bà Louise de Coligny Châtillon). Mãi t?i n?m 1967, ca s? kiêm tác gi? Jean Ferrat m?i ph? nh?c cho bài ‘‘Si je mourais là-bas’’ (N?u ta ch?t ? ngoài kia) mà theo ông là m?t trong nh?ng bài th? tình ??p nh?t vi?t trong th?i chi?n, hàng t?a tuy nói v? cái ch?t, nh?ng trong ý th? l?i h?ng h?c d?c v?ng, khát khao l?a tình ch?a nguôi s?c s?ng.

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. trang sau >
  6. trang cu?i >
Các ch??ng trình
 
R?t ti?c, th?i h?n k?t n?i ?? h?t.