Nghe T?i n?p Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Th?ng tin 12/11 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Ph?n còn l?i c?a ch??ng trình 12/11 13h17 GMT
?? khai thác h?t n?i dung truy?n th?ng ?a ph??ng ti?n, b?n ph?i có ph?n b? tr? Flash trong trình duy?t c?a b?n. ?? có th? k?t n?i, b?n ph?i kích ho?t các cookie trong tham s? trình duy?t c?a b?n. ?? l??t web nhanh nh?t, website RFI t??ng thích v?i nh?ng trình duy?t sau ?ay : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
PHáP

Rethondes: Bi?u t??ng c?a hai cu?c ??i Chi?n th? k? XX

media T??ng Foch (th? ba t? trái sang ph?i) tr??c khi ky Hòa ??c 11/11/1918. AFP

Cách nay 100 n?m, 5 gi? 20 sáng ngày 11/11/1918, Hòa ??c k?t thúc cu?c ??i Chi?n I ???c ký k?t trong m?t toa xe l?a, t?i khu r?ng tr?ng Rethondes, trong r?ng Compiègne, vùng Oise. Th? gi?i sang trang b?n n?m chi?n tranh kéo dài, v?i nh?ng thi?t h?i v? nhân m?ng tàn kh?c. Th?i kh?c l?ch s? ?em l?i hòa bình ?ó c?ng chính là ?i?m kh?i ??u d?n t?i Th? Chi?n Th? Hai.

Sau b?n n?m chi?n tranh, 18 tri?u ng??i thi?t m?ng trong cu?c ??i Chi?n 1914-1918. M?t tri?u t? nh?ng ng??i lính tr? c?a Pháp ch?t tr?n. Thi?t h?i v? phía ??c còn nghiêm tr?ng h?n v?i hai tri?u binh s? t? vong.

Lúc 11 gi? sáng ngày 11/11/1918, ?? Nh?t Th? Chi?n chính th?c k?t thúc. M? sáng cùng ngày, cách Berlin g?n 1000 cây s? và cách Paris ch?a ??y 100 km, t?i khu r?ng tr?ng Rethondes, ??c ??u hàng.

?úng m?t tu?n l? tr??c ?ó, chính quy?n Berlin c? m?t chính tr? gia lão luy?n là Mathias Erzberger và nhà ngo?i giao Alfred von Oberndorff sang ?i?u ?ình v?i Pháp.

Ngày m?ng 8 tháng 11 vào m?t bu?i sáng s?m, chuy?n tàu h?a ch? t??ng Foch ??i di?n cho quân ??i ??ng minh g?m Anh, M?, Canada, Úc, Ý và Nga, d?ng l?i Rethondes. ?ây là n?i t??ng Foch ti?p hai s? gi? ??c. ?ôi bên g?p nhau trong b?u không khí giá l?nh, n?i m?t bìa r?ng h?o lánh.

??n 9 gi? sáng, phía ??c h?i t??ng Foch v? nh?ng ?i?u ki?n c?a bên th?ng cu?c. ??i di?n liên quân tr? l?i : "Các ông có mu?n ??t ???c m?t b?n hòa ??c hay không ? Mu?n thì cho chúng tôi bi?t". Phía ??c g?t ??u, im l?ng nghe nh?ng ?i?u ki?n c?a ??i ph??ng. T??ng Foch ra t?i h?u th? cho Berlin ??n ngày 11/11 ?? hoàn t?t m?i th? t?c c?n thi?t.

Sau 5 gi? sáng ngày 11/11, t??ng Foch cùng v?i m?t s? quan cao c?p c?a Pháp, hai th??ng t??ng c?a quân ??i Anh, ??i di?n cho phe ??ng minh. Phía Berlin g?m ba ng??i, là các ông Mathias Erzberger, Alfred von Oberndorff và t??ng Vanselow c?a H?i Quân ??c. Thêm vào ?ó là hai thông d?ch viên Pháp và ??c. T?t c? ch?ng ki?n m?t th?i kh?c l?ch s?.

11 gi? sáng cùng ngày, Th? Chi?n Th? Nh?t chính th?c k?t thúc. Khu r?ng tr?ng Rethondes n?m 1922 ???c mang tên Allée Triomphale. N?m 1937 m?t b?c t??ng l?n c?a t??ng Foch ???c d?ng lên chính t?i n?i này. ? gi?a khu r?ng Rethondes có m?t t?m b?ng kh?c hàng ch?: "N?i này ngày 11 tháng 11 n?m 1918, nh?ng dân t?c t? do ?ã ?ánh g?c ?? qu?c ??c kiêu hãnh".

Toa tàu có d?u ân c?a t??ng Foch sau ?ó ???c chuy?n v? Paris.

Nh?ng l?ch s? không d?ng l?i ? ?ây.

??i v?i m?t ph?n dân ??c, Hi?p ??nh Versailles n?m 1919 là viên thu?c ??ng, Hòa ??c 11 tháng 11 là m?t s? s? nh?c. Adolf Hitler nung n?u h?n thù.

N?m 1940 khi b?t Pháp ??u hàng, lãnh ??o phát xít ??c ?ã ch?n chính toa tàu n?m x?a có d?u ?n c?a Foch trong khu r?ng tr?ng Rethondes là n?i ?? ký hi?p ??nh v?i Paris nh?ng Pháp là bên thua cu?c.

Hitler ra l?nh ??a toa tàu n?i quân ??i ??ng minh ?ã bu?c n??c ??c ký Hòa ??c n?m 1918 t? Paris tr? l?i Rethondes. Ngày 21 tháng 6  n?m 1940, Hitler b??c lên toa tàu, ng?i vào ?úng chi?c gh? c?a t??ng Foch n?m nào nh?ng r?i ?ã r?i kh?i bàn ?àm phán tr??c khi hi?p ??nh ???c ký k?t m?t ngày sau ?ó.

T? ?ó t?i nay, ch?a m?t lãnh ??o ??c nào ??t chân ??n Rethondes. Ph?i ??i 100 n?m sau k?t thúc Th? Chi?n Th? Nh?t, th? t??ng Angela Merkel m?i là nguyên th? ??c ??u tiên tr? l?i khu r?ng n?i ?ã k?t thúc và c?ng là ?i?m kh?i ??u c?a chi?n tranh trong th? k? XX.

 
R?t ti?c, th?i h?n k?t n?i ?? h?t.