Nghe T?i n?p Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Th?ng tin 12/11 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Ph?n còn l?i c?a ch??ng trình 11/11 13h17 GMT
?? khai thác h?t n?i dung truy?n th?ng ?a ph??ng ti?n, b?n ph?i có ph?n b? tr? Flash trong trình duy?t c?a b?n. ?? có th? k?t n?i, b?n ph?i kích ho?t các cookie trong tham s? trình duy?t c?a b?n. ?? l??t web nhanh nh?t, website RFI t??ng thích v?i nh?ng trình duy?t sau ?ay : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
CH?U á

N?m 2019 : M? và Trung Qu?c, th?ng tr? th? gi?i l??ng c?c

media C?nh chu?n b? cho cu?c h?p báo chung c?a ngo?i tr??ng M? Mike Pompeo và ngo?i tr??ng Trung Qu?c V??ng Ngh? t?i ??i L? ???ng Nhan Dan, B?c Kinh, ngày 14/06/2018. REUTERS/Jason Lee/File Photo

Cu?i tu?n này, 250 chuyên gia v? quan h? qu?c t? t? h?p t?i Rabat, th? ?ô Maroc tham d? H?i ngh? Chính Tr? Qu?c t? (World Policy Conference). Theo các chuyên gia, th? gi?i d??ng nh? ?ang ???c tái c?u trúc thành hai c?c, t?p trung xung quanh Hoa K? và Trung Qu?c, trong khi mà châu Âu ?ang tìm ki?m cho mình m?t ch? ??ng.

Nhân s? ki?n này m?c Qu?c t? nh?t báo kinh t? Les Echos (26/10/2018) dành hai trang báo l?n ??a ra các d? phóng v? nh?ng thách th?c ??a chính tr? cho n?m 2019. RFI Ti?ng Vi?t xin ?i?m l?i các ý chính.

??u tiên h?t, Les Echos ghi nh?n « M?t tr?t t? th? gi?i b? ??o l?n ?ang ???c tái ??nh hình v?i t?c ?? chóng m?t ». B?i vì, các lu?t ch?i qu?c t? ?ang thay ??i cùng v?i s? xu?t hi?n c?a vô s? y?u t? ph?c t?p ?an xen l?n nhau. T? s? phân ?ôi các tác nhân t?p trung xung quanh s? ??i ??u gi?a M? và Trung Qu?c, cho ??n m?i h?a kh?ng b? th??ng tr?c c?ng nh? cu?c chi?n tin h?c ?ang lan r?ng ?e d?a các n?n dân ch? và nhi?u ??nh ch? qu?c t?.

Châu Âu và c?n sóng th?n « dân túy »

T?i châu Âu, nhà báo Catherine Chatignoux kh?ng ??nh « Ch? ngh?a dân túy ?ang th?ng th? ». Ngay t? n?m 2014, nh?ng phong trào ch?ng h? th?ng, ch?ng di dân và ch?ng Liên Hi?p Châu Âu ?ã ?ánh d?u m?t s? tr?i d?y ?áng k? t?i Ngh? vi?n Châu Âu.

G?n nh? không m?t n??c nào không b? tác ??ng. Làn sóng dân túy lan t? nh?ng n??c Nam Âu nh? Ý, v?n d? « b? nghi?n nát » vì cu?c kh?ng ho?ng kinh t? sang ??n c? nh?ng n??c B?c Âu, th?nh v??ng hay ?ang trên ?à h?i ph?c kinh t? nh? Th?y ?i?n, ?an M?nh và Áo ch?ng h?n.

Vi?c d?n phi?u cho phe c?c h?u ph?n ?nh rõ m?t s? ch?i b? làn sóng di dân ???c cho là quá t?i, n?i s? hãi hay th?c t? c?a tình tr?ng xu?ng c?p kinh t? tr??c hi?n t??ng toàn c?u hóa. ?ó còn là m?t s? tìm ki?m b?n s?c mà ? ?ó các ??ng truy?n th?ng ?ã không th? ?em l?i m?t l?i gi?i ?áp.

Gi? ?ây, c?n sóng th?n « dân túy » này ?ang ng?p nghé tr??c c?a Ngh? Vi?n Châu Âu trong k? b?u c? vào tháng 5/2019 t?i ?ây, ???c ??i di?n b?i ba th? l?c chính : Phong trào Liên ?oàn Ph??ng B?c c?a ông Matteo Salvini ? Ý, cùng v?i hai ??ng c?c k? b?o th? mang t? t??ng ch? quy?n lãnh th? và « phi t? do », PiS (Quy?n và Công Lý) t?i Ba Lan và Fidesz (Liên minh dân s?) c?a th? t??ng Hungary Victor Orban.

Trung Qu?c : Ch? n? m?i c?a th? gi?i

T?i châu Á, Trung Qu?c, ngoài vi?c ???c nhìn nh?n nh? là m?t c??ng qu?c quân s?, kinh t?, còn ???c các nhà quan sát ví nh? là m?t ông « ch? n? m?i c?a các n??c m?i tr?i d?y ». S? hào phóng v? tài chính c?a Trung Qu?c ??y nhi?u n??c r?i vào tình tr?ng n? quá m?c.

Bà Christine Lagarde, t?ng giám ??c Qu? Ti?n T? Qu?c T? IMF, t?i m?t cu?c h?i th?o ? B?c Kinh ?ã ph?i lên ti?ng c?nh báo các n??c ???c Ngân hàng Phát tri?n H? T?ng châu Á c?a Trung Qu?c cho vay là ch? có tin r?ng ?ó là nh?ng « su?t ?n mi?n phí ».

Tuy ?i?u ki?n cho vay c?a Trung Qu?c ít ng?t nghèo h?n so v?i c?a Ngân hàng Th? gi?i WB hay IMF, nh?ng ??n m?t ngày nào ?ó B?c Kinh s? chìa « t? hóa ??n ». Do v?y, ph?i c?nh giác tr??c nguy c? b? « m?c siêu n? ».

N? công t?i vùng châu Phi h? Sahara chi?m ??n 45% T?ng s?n ph?m qu?c n?i GDP vào cu?i n?m 2017, t?ng 40% trong vòng 3 n?m. Nhìn trong t?ng th?, Trung Qu?c ch?a ph?i là ch? n? hàng ??u. Nh?ng khi tuyên b? m?t kh? n?ng tr? n?, Mozambique ?ã th?a nh?n m?t kho?n n? khác g?n 2 t? ?ô la vay ? nhi?u doanh nghi?p Trung Qu?c.

Tình tr?ng này ?ang gia t?ng ? châu Phi và t?i m?t s? n??c ?ông Nam Á. ?i?u ?ó cho th?y là Trung Qu?c ?ang t?o ra các s? l? thu?c. Angola ch?p nh?n vay hai t? ?ô la, hoàn tr? b?ng khí ??t. T??ng t?, Venezuela vay c?a Trung Qu?c nhi?u t? ?ô la và ph?i ch?p nh?n tr? b?ng d?u khí.

V?i chi?n l??c « Con ???ng t? l?a m?i », Trung Qu?c ?ã thành l?p nhi?u c? ch? tài chính ?a ph??ng và m?t h? th?ng qu?n lý thay th? ?? c?nh tranh v?i ph??ng Tây. M?c tiêu là trong dài h?n, Trung Qu?c có th? tr? thành m?t c?c ??i th? c?nh tranh v?i Hoa K?. Vì v?y, m?i n??c có liên quan ph?i t? ch?n cho mình m?t phe ?? theo.

H? s? B?c Tri?u Tiên : « Nói nhi?u, làm ít »

T?i châu Á, lãnh ??o B?c Tri?u Tiên n?m 2018 ?ã có nh?ng b??c ?i ngo?i giao ngo?n m?c. Không nh?ng Kim Jong Un ?ã có ???c m?t cu?c g?p th??ng ??nh v?i Donald Trump mà th??ng ??nh l?n hai c?ng ?ang ???c chu?n b?.

T??ng lai bán ??o Tri?u Tiên nh? th? nào ch?a rõ. Ch? bi?t r?ng b?t ch?p các n? l?c c?a t?ng th?ng Hàn Qu?c, Moon Jae In, sau ba l?n g?p th??ng ??nh và trong vòng công du châu Âu v?a qua ?? v?n ??ng các n??c mà ông ?i qua h?u thu?n cho quá trình phi h?t nhân hóa B?c Tri?u Tiên, ph??ng Tây v?n t? ra nghi ng? s? thành tâm c?a Bình Nh??ng.

Hi?n t?i, t?t c? các bên có liên quan ??u tuyên b? tìm m?i cách ?? mang l?i hòa bình cho bán ??o. Trong m?t c? ch? t? thi?n chí, b? tr??ng Qu?c Phòng M? James Mattis và ??ng nhi?m Hàn Qu?c, Jeong Kyeong-Doo, ?ã quy?t ??nh h?y cu?c t?p tr?n th??ng niên « Vigilant Ace » ???c t? ch?c vào tháng 12 t?i Hàn Qu?c. Hai bên gi?i thích cùng mu?n « mang l?i c? h?i ?? ti?p t?c theo ?u?i ti?n trình ngo?i giao (v?i B?c Tri?u Tiên) ».

Iran ng?t th? vì Hoa K?

N?u nh? Bình Nh??ng ?ang d?n tìm cách thoát kh?i các l?nh tr?ng ph?t c?a qu?c t? thì Teheran ng??c l?i v??ng ph?i vòng kim cô c?a M?. K? t? ngày 04/11/2018, l?nh tr?ng ph?t c?a M? nh?m vào xu?t kh?u d?u h?a, ngu?n thu chính c?a Iran, b?t ??u có hi?u l?c. V?n b?n này nghiêm c?m t?t c? các n??c, các doanh nghi?p có giao d?ch v?i Iran.

V?i l?nh c?m này, l??ng d?u thô xu?t kh?u c?a n??c C?ng hòa H?i giáo có th? s? b? gi?m ??n h?n m?t n?a so v?i con s? 2,8 tri?u thùng d?u m?i ngày, tính ??n tháng 4/2018. Vì v?y, nh?ng ngày tháng s?p t?i, ??t n??c Iran s? ph?i s?ng nh?ng tháng ngày khó kh?n, trong khi mà l?m phát ?ã v??t m?c 45% và ??ng ti?n qu?c gia m?t giá k? l?c. B?t ?n xã h?i và ph?n ??i chính tr? có nguy c? bùng n?.

Th? gi?i H?i giáo và nh?ng cu?c chi?n không h?i k?t

Trong khi ?ó, « Th? gi?i H?i giáo chìm ??m trong nh?ng cu?c n?i chi?n tri?n miên ».

Gi?i quan sát nói ??n m?t mùa xuân ? R?p d? dang. B?i vì, trong n?m n??c có liên quan b?i c?n ch?n ??ng này b?t ??u t? tháng 01/2010, ba n??c b? xâu xé vì n?i chi?n : Yemen - 15.000 ng??i ch?t và m?t cu?c kh?ng ho?ng nhân ??o, Syria – h?n 450 nghìn ng??i b? m?ng và m?t ??t n??c b? tàn phá và Libya 25.000 ng??i t? vong.

Gi?i chuyên gia cho r?ng khó có hy v?ng tìm ra m?t gi?i pháp ?? vãn h?i hòa bình cho các cu?c xung ??t t?i ba n??c trên.

Donald Trump và n?a nhi?m k? còn l?i ??y « r?i ro »

N?u ?úng theo d? ?oán k?t qu? b?u c? gi?a k?, ??ng Dân ch? s? chi?m ?a s? ? Qu?c H?i, n?a nhi?m k? còn l?i c?a t?ng th?ng Donald Trump ???c d? báo là nhi?u « sóng gió ».

Qu?c H?i M? s? « bùng n? » các ?y ban, ???c thành l?p ?? ?i?u tra các v? bê b?i. T? các kho?n chi tiêu xa hoa c?a Scott Pruitt ? C? Quan Môi Tr??ng do thi?u ??o ??c ngh? nghi?p cho ??n nh?ng l?i nhu?n không rõ ràng mà ông có ???c t? nh?ng ho?t ??ng c?a gia ?ình Trump hay tr?c ti?p t? nh?ng th??ng v? c?a cô con gái Ivanka Trump.

R?i nh?ng nghi v?n tr?n thu? c?a « v??ng tri?u b?t ??ng s?n » Donald Trump. Hay nh? ?òi m? l?i ?i?u tra th?m phán Kavanaugh v?a ???c b? nhi?m vào Tòa Án T?i Cao.

Nh?t là, sau k? b?u c? gi?a k?, công t? viên ??c bi?t Robert Mueller s? ph?i công b? k?t qu? ?i?u tra nghi án ban v?n ??ng tranh c? c?a Donald Trump thông ??ng v?i Nga và cho bi?t li?u t?ng th?ng M? có ?ã tìm cách c?n tr? ?i?u tra hay không.

Nh?ng có m?t ?i?u ch?c ch?n, b?t k? k?t qu? b?u c? gi?a k? có ra sao, 2020 ?ang là ?ích nh?m chính c?a ông Donald Trump. T?ng th?ng M? c?ng mu?n n?i gót Harry Truman, Bill Clinton hay Barack Obama, v?n ??c c? nhi?m k? hai, cho dù ?ã m?t ?a s? ? Qu?c H?i vào gi?a nhi?m k? ??u.

Châu M? Latinh : Thuy?n ng? sang h?u

Nhìn xu?ng phía Nam, t?i các châu M? Latinh, ng??i dân vì t?c gi?n ch?ng l?i nh?ng chính ??ng truy?n th?ng tham ô, ?ã ch?n các ?ng viên ngoài h? th?ng. Nhà báo Michel de Grandi bu?n bã nh?n ??nh « Châu M? Latinh ng? theo cánh h?u ».

T? Chilê, Colombia cho ??n Brazil, phe c?c h?u ?ang th?ng th? t?i vùng châu l?c ?ang g?p kh?ng ho?ng. B?i vì, các chính sách phát tri?n c?a nhi?u chính ph? cánh t? trong nh?ng n?m g?n ?ây ?ã th?t b?i và t?o c? h?i cho phe c?c h?u tr?i d?y, ???c c? tri xem nh? là m?t gi?i pháp thay th?.

Tin t?c Nga : K? thù c?a ph??ng Tây

Cu?i cùng, Les Echos d? ?oán n?m 2019 s? còn là m?t tr?n quy?t chi?n « tin h?c » gi?a Nga và Ph??ng Tây. Brexit, b?u c? t?ng th?ng M?, hay nh? v? ??u ??c c?u ?i?p viên Serguei Skripal t?i Anh, ph??ng Tây ??u tin r?ng có bàn tay c?a ?i?n Kremlin, cho dù Matxc?va v?n luôn ph? nh?n.

Câu h?i ??t ra : Li?u Ph??ng Tây ?ã có ?? ph??ng ti?n k? thu?t, ý chí chính tr? ?? ng?n ch?n Vladimir Putin ti?p t?c ?i?u khi?n các chi?n d?ch xâm nh?p và gây b?t ?n ngoài các hành ??ng gián ?i?p thông th??ng trong th?i bình hay không ? Th?c h? th? nào ch?a rõ, ch? bi?t r?ng ph??ng Tây ?ã b?t ??u hành ??ng.

 
R?t ti?c, th?i h?n k?t n?i ?? h?t.